en_US
en
off
Mobile View
Desktop View
د افغانستان موزیم
2820

موزیم ملی افغانستان

موزیم ملی افغانستان

موزیم (موزه) ملی افغانستان مجموعه‌ای از گنجینهٔ آثار تاریخی و میراث فرهنگیِ افغانستان است. این موزیم شامل دو طبقه در منطقهٔ دارالامان، در جنوب‌غربی شهر تاریخی کابل قرار دارد 
پیش از جنگ‌های داخلی موزیم ملی افغانستان یکی از غنی‌ترین موزیم‌های منطقه بود. این موزیم تا سال ۱۹۹۲ نزدیک به صدهزار آثار باستانی کشور و مجموعهٔ مشهور ۳۵۰۰۰ سکه را در خود جای داده بود و یکی از جاذبه‌های توریستی مهم افغانستان به حساب می‌آمد. این مجموعه‌ها شامل بود به حوزه‌های مختلف و ادوار مختلف – که از جمله می‌توان از حوزه‌های سُرخ‌کوتَل، آی‌خانم، بگرام، کاپیسا، هده، مُندیگک، طلاتپه، شورتوغَی، فندقستان،بامیان، حوزهٔ باختر، شُتُرک، پایتاوه، دلبرجین‌تپه، تپه‌فُلول، تپه‌خزانه، تپه‌مرنجان، هزار سُم و ده‌ها حوزهٔ دیگر را نام برد که این مجموعه‌ها ادوار مختلف، ازدوران پیشاتاریخ آغاز و تا قرن بیستم را در بر می‌گرفت. از ویژگی‌های مهم موزیم ملی افغانستان این بود که تمام آثار به نمایش گذاشته شده در آن از داخل خود این کشور کشف شده بود 
در سال‌های جنگ تعداد زیادی از گنجینه‌های آن غارت شد و از راه پاکستان به کشورهای اروپایی منتقل شده و در حراجی‌های گوناگون خرید و فروش شد. بخشی از آثار این موزیم را طالبان در زمان حاکمیت خود غیراسلامی دانستند و نابود کردند

.

غارت پس از سقوط شاه امان اله

ا بروز شورش‌های سال ۱۹۲۹ م. (۱۳۰۸ ه‍. خ) که منجر به سقوط حکومت امان‌الله شاه شد، موزیم ملی هم مورد غارت قرار گرفت و تعدادی از مجسمه‌های تاریخی آن نابود شد. با روی کار آمدن نادرشاه، باقی‌ماندهٔ آثار تاریخی در سال ۱۹۳۱ میلادی (۱۳۱۰ هجری خورشیدی) به جایگاه فعلی، در یک ساختمان در منطقهٔ دارالامان در هشت کیلومتری جنوب مرکز شهر کابل جابجا شد و آثار آن به دوره‌ها تقسیم و برای سکه‌ها، مجسمه‌ها، سنگ نوشته‌ها اتاق‌های جداگانه آماده و بنام «موزیم کابل» مسمی گردید

.

نمایش «گنجینهٔ بازیافتهٔ افغانستان» در موزیم‌های اروپا و آمریکا


در سال ۲۰۰۳ میلادی، یعنی بیش از یک سال پس از سرنگونی رژیم طالبان، دولت افغانستان اعلان کرد که گنجینه‌ها در زیرزمینیِ 

ارگ آشکار گردیده و امن هستند. پس از آن در آوریل ۲۰۰۴ کار ثبت و مرمت آغاز شد. دولت افغانستان که با نظرداشت به وضعیت

ناآرام پس از جنگ، زمان را برای نگهداری گنجینه‌ها در موزیمی که به شدت آسیب دیده بود مناسب نمی‌دید به فکر فرستادن گنجینه‌ها برای نمایش در موزیم‌های اروپا و آمریکا افتاد. بدین ترتیب گنجینه تاریخی پنهان افغانستان از سال ۲۰۰۶ با توافق و همکاری وزارت فرهنگ و اطلاعات افغانستان و موزیم ملی و همچنان با همکاری انجمن جغرافیای ملی (National Geographic Society)، در موزیم‌های زیر در نمایش عمومی قرار داده شد:[۷][۸]

موزیم گیمه (Musée Guimet) در پاریس: ۶ دسامبر ۲۰۰۶–۳۰ آوریل ۲۰۰۷
تورین، ایتالیا: ۲۵ می - ۱۸ نوامبر ۲۰۰۷
آمستردام، هلند: ۲۲ دسامبر - ۲۰ آوریل ۲۰۰۸
نگارخانه ملی هنر آمریکا (The National Gallery of Art)، واشینگتن دی سی، ایالات متحده: ۲۵ می - ۷ سپتامبر ۲۰۰۸
موزیم هنر آسیایی (Asian Art Museum)، سانفرانسیسکو، ایالات متحده: ۲۴ اکتبر ۲۰۰۸–۲۵ جنوری ۲۰۰۹
موزیم هنرهای عالی هیوستون (The Museum of Fine Arts, Houston)، ایالات متحده: ۱ مارچ - ۱۷ می ۲۰۰۹
موزیم متروپولیتن نیویورک (The Metropolitan Museum of Art)، ایالات متحده: ۲۳ جون - ۲۰ سپتامبر ۲۰۰۹
موزیم تمدن کانادا (Canadian Museum of Civilization)، اتاوا: ۲۳ اکتبر ۲۰۰۹–۲۸ مارس ۲۰۱۰
موزیم بُن (Bonn Museum)، آلمان: ۱۱ جون ۲۰۱۰–۲ جنوری ۲۰۱۱
موزیم بریتانیا (British Museum)، لندن: ۳ مارچ - ۱۷ ژوئیه ۲۰۱۱

نتقال دوباره

با وقوع کودتای ۷ ثور ۱۳۵۷ خورشیدی وزارت دفاع افغانستان از کنار ارگ به دارالمان منتقل گردید، غرض جلوگیری از آسیب با مشوره مشاورین موزیم ملی افغانستان از کاخ دارالامان در خانه نعیم خان در نزدیکیارگ ریاست جمهوری افغانستان انتقال یافت که در زمان انتقال بعضی از آثار تخریب گردید. درسال ۱۳۵۸ دولت افغانستان از دولت شوروی تقاضا نمود تا کاوشهای خودرا در آی خانم وطلا تپه ادامه دهند. گرو باستان شناسان روسی با رهبری ویکتور سیریانیدی با باستان شناسان افغانی به حفریات خود آغاز نمودند. گروپ مذکور در ۷ جدی سال ۱۳۵۸ به دریافت بزرکترین گنجینه باختر نایل شدند. گنجینه باختر که در تاریخ یک افسانه بود در طلا تپه کشف گردید. پس از سال ۱۳۵۹ الی ۲۰۰۸ بالاثر جنگهای داخلی هیچگونه کاوش و پیشرفت در عرصه موزیم صورت نگرفته‌است؛ ولی کاوشهای انفرادی و تصادفی وجود داشته و تعداد زیاد آثار از افغانستان به پشاور یا مرکز بد کاری انتقال دادشده‌است. درسال ۱۳۶۳ سنگ مفبره خواجه عبداله انصار توسط قاچاق بران دزدی وبه ایران برده شده‌است. امید دوباره بر گردد
در زمان حکومت داکتر نجیب‌الله سال ۱۹۸۷ موزیم ملی دوباره به دارالامان کابل منتقل شد. درسال ۱۹۹۱ دکتور نجیب اله وضع افغانستان را برآشفته می‌بیند آثار موزیم را به سه قسمت تقسیم نمود قسمت را که سنگین‌وزن وانتقال آن باعث تخریب می‌شد به دارالمان گذاشتن قسمت که مهمتر بود به وزارت اطلاعات و کلتور انتقال دادند و گنجینه باختر را که حدود ۲۰۶۱۸ پارچه می‌شد دریک گاو صندوق که هفت کلی داشت در زیر زمینی دافغانستان بانک جابجا ساخت دو گاو طلائی را که از طلا تپه بدست آمده بود غرض محافظت

به بنی سوان نماینده سازمان ملل در افغانستان تسلیم نمود. پس از حکومت دوکتور نجیب اله محافظین بانک و طالبان تلاش نمودند تا گاو 

صندوق را باز نمایند ولی نتوانستن. بدین ترتیب تا زمان سقوط داکتر نجیب‌الله، هیچ‌گونه آسیب جدی به موزیم کابل نرسید و تمام آثار 

موزیم دست نخورده باقی‌مانده بود

بین سالهای ۱۹۹۲–۱۹۹۴ میلادی به اثر جنگ‌های تنظیمی موزیم ملی ویران و تاراج گردید 

در سال۱۹۹۵ م آثاری که در خرابه‌های موزیم باقی‌مانده بود فهرست بندی و ثبت گردیدند 

در سال ۱۹۹۶م یک هفته قبل از رسیدن طالبان اضافه از ۳۵۰۰ اثر به هوتل کابل منتقل گردید 

در سال ۱۹۹۷م موزیم ملی بسته شد و آثار انبار شده هوتل کابل به وزارت اطلاعات و کلتور انتقال داده شد 

بین سالهای ۱۹۹۸–۲۰۰۰ پروسه ثبت آثارموزیم کابل ادامه یافت 
در آغاز سال ۲۰۰۱ مجسمه‌های بودا و همچنان آثار انبار شده در وزارت اطلاعات و کلتور و در موزیم ملی توسط طالبان تخریب شدند
در ۲۹ اگست سال ۲۰۰۳ گاو صندوق در موجودیت حامد کرزی اشرف غنی و دیپلواتهای خارجی توسط دولت آلمان باز شد و حامد کرزی آنرا در نمایشگاه‌های جهان به نمایش گذاشت. الی سال ۱۹۹۶ حامد کرزی آثار قیمتی موزیم افغانستان را در کشورهای خارج حفاظت نمو